FANDOM


Tradycyjna, a nawet kontrrewolucyjna systematyka genealogiczna

  • Domena: Archaea (archeowce) - prawdopodobnie przodkowie jądrowców i eubakterii, współczesne (i znane) tworzą grupę monofiletyczną
  • Domena: Eubacteria (eubakterie) - mureinowa ściana komórkowa
  • Domena: Eucaryota (jądrowce) - jądro komórkowe
    • Królestwo: Protista (protisty) - przodkowie następnych
    • Królestwo: Fungi (grzyby) - cudzożywne, nieruchome
    • Królestwo: Plantae (rośliny) - samożywne (endosymbioza)
      • Podkrólestwo: Chlorophyta (zielenice) - glaukofity, przodkowie krasnorostów i roślin naczyniowych
      • Podkrólestwo: Rhodophyta (krasnorosty) - chlorofil a i d
      • Podkrólestwo: Telomophyta (rośliny lądowe)
    • Królestwo: Animalia (zwierzęta) - cudzożywne, w większości ruchliwe

Protisty

  • Królestwo: Protista (protisty) - przodkowie następnych
    • Podkrólestwo: Protozoa - pierwotnie cudzożywne, przodkowie następnych, roślin, zwierząt i grzybów
      • Nadtyp: Flagellata (wiciowce) - wić, przodkowie następnych, chromoalweolatów, roślin, zwierząt i grzybów
        • Typ: Euglonophyta (eugleniny) - wtórna endosymbioza
        • ...
      • Nadtyp: Amoebozoa - nibynóżki
      • Typ: Rhizopoda (korzenionóżki)
      • Nadtyp: Rhiazaria - amebopodobne niezależnie od ameb i formy spokrewnione, u niektórych endosymbioza niezależnie od roślin
        • Typ: Actinopoda (promienionóżki)
          • Gromada: Acantharia (kolconóżki)
          • Gromada: Heliozoa (słonecznice)
          • Gromada: Radiolaria (promienice)
        • Typ: Myxomycota (śluzorośla) - pełzajace plechy, grzybopodobne
        • Typ: Plasmodiophoromycota (plazmodiofory) - grzybopodobne
    • Podkrólestwo: Chromalveolata (chromoalweolaty) - samożywne (wtórna endosymbioza)
      • Typ: Pyrrophyta (tobołki) - prawdopodobnie przodkowie następnych
        • Podtyp: Dinoflagellata (bruzdnice)
        • Podtyp: Cryptophyta (kryptomonadowe, kryptofity)
      • Typ: Ciliata (orzęski) - rzęski, prawdopodobnie wtórnie cudzożywne
      • Typ: Apicomplexa (apikompleksy) - komórczaki, prawdopodobnie wtórnie cudzożywne
      • Typ: Chrysophyta (chryzofity) - chlorofil a i c
        • Gromada: Chrysophyceae (złotowiciowce, złotki)
        • Gromada: Xanthophyceae (różnowiciowce)
        • Gromada: Bacillariophyceae (okrzemki)
      • Typ: Phaeophyta (brunatnice) - chlorofil a i c
      • Typ: Oomycota (lęgniowce) - grzybopodobne, prawdopodobnie wtórnie cudzożywne

Grzyby

  • Królestwo: Fungi (grzyby) - cudzożywne, nieruchome
    • Typ: Chytridiomycotina (skoczkowce)
    • Typ: Zygomycotina (sprzężniowce)
    • Typ: Ascomycotina (workowce)
      • Gromada: Endomycetes (drożdżaki)
        • Rząd: Saccharomycetales
      • Gromada: Taphrinomycetes (szpetczaki)
      • Gromada: Ascomycetes (workowce właściwe)
    • Typ: Basidiomycotina (podstawczaki)
      • Gromada: Pucciniomycetes (rdze)
      • Gromada: Ustomycetes (głownie)
      • Gromada: Septomycetes (czerwcogrzybowe)
      • Gromada: Homobasidiomycetes (pojedynczopodstawkowe)

Rośliny lądowe

  • Podkrólestwo: Telomophyta (rośliny lądowe)
    • Typ: Bryophyta (mszaki)
      • Gromada: Hepaticopsida (wątrobowce)
        • Podgromada: Hepaticidae
        • Podgromada: Anthocerotidae (glewiki)
      • Gromada: Bryopsida (mchy)
        • Podgromada: Sphagnidae (torfowcowe)
        • Podgromada: Bryidae (mechowcowe, prątnikowcowe)
    • Typ: Pteridophyta (paprotniki)
      • Gromada: Psilopsida (psylofity)
      • Gromada: Lycopsida (widłaki)
      • Gromada: Sphenopsida (skrzypy)
      • Gromada: Filicopsida (paprocie)
    • Typ: Spermatophyta (nasienne)
      • Podtyp: Prephanerogamophytina (nagonasienne wielkolistne)
        • Gromada: † Pteridospermopsida (paprocie nasienne)
        • Gromada: Cycadopsida (sagowce)
        • Gromada: † Bennettitopsida (benetyty)
        • Gromada: Gnetopsida (gniotowe) - prawdopodobnie przodkowie okrytonasiennych
      • Podtyp: Gymnospermophytina (nagonasienne drobnolistne)
        •  ? Gromada: Ginkgopsida (miłorzębowe)
        • Gromada: † Cordaitopsida (kordaitowe)
        • Gromada: Coniferopsida (szpilkowe)
      • Podtyp: Angiospermophytina (okrytonasienne)
        • Gromada: Dicotyledonopsida (dwuliścienne)
          • Podgromada: Magnoliidae (magnoliowcowe) - przodkowie następnych i jednoliściennych
            • (...)
            • Rząd: Ranunculales (jaskrowce)
          • Podgromada: Rosidae (różowcowe) - przodkowie następnych
            • Rząd: Proteales (srebrnikowce)
            • (...)
          • Podgromada: Dilleniidae (ukęślowcowe)
          • Podgromada: Caryophyllidae (goździkowcowe)
          • Podgromada: Asteridae (astrowcowe)
        • Gromada: Monocotyledonopsida (jednoliścienne)

Zwierzęta

  • Królestwo: Animalia (zwierzęta) - cudzożywne, w większości ruchliwe
    • Podkrólestwo: Parazoa (beztkankowce)
      • Typ: Porifera (gąbki)
        • Gromada: † Archaeocyatha (archeocjety)
        • ...
      • Typ: Placozoa (płaskowce)
      • Typ: Mesozoa (wielokomórkowce pośrednie) - prawdopodobnie przodkowie tkankowców
    • Podkrólestwo: Histozoa (tkankowce)
      • Infrakrólestwo: Diblastica (dwuwarstwowce)
        • Typ: Cnidaria (parzydełkowce)
        • Typ: Ctenophora (żebropławy)
      • Infrakrólestwo: Triploblastica (trójwarstwowce)
        • Nadtyp: Acelomata (bezjamowce) - ???
          • Typ: Platyhelminthes (płazińce, robaki płaskie) - prawdopodobnie przodkowie następnych i wtóroustych
          • Typ: Nemertini (wstężnice)
          • Typ: Nemathelminthes (obleńce, robaki obłe) - pseudocel, prawdopodobnie przodkowie następnych i wtórnojamowców
          • Typ: Loricifera (kolczugowce)
          • Typ: Chaetognatha (szczecioszczękie)
        • Nadtyp: Celomata (wtórnojamowce)
          • Typ: Bryozoa (mszywioły)
          • Typ: Sipuncula (sikwiaki)
          • Typ: Annelida (pierścienice)
          • Typ: Mollusca (mięczaki)
          • Typ: Arthropoda (stawonogi)
        • Nadtyp: Deuterostomia (wtórouste)
          • Typ: † Vetulicolia
          • Typ: Brachiopoda (ramienionogi)
          • Typ: Echinodermata (szkarłupnie)
          • Typ: Chordata (strunowce)

Stawonogi

  • Typ: Arthropoda (stawonogi)
    • Podtyp: Onychophora (pratchawce, pazurnice) - przodkowie następnych
    • Podtyp: Tardigrada (niesporczaki) - wytrzymałe
    • Podtyp: Linguatulida (wrzęchy) - pasożytnicze
    • Podtyp: † Trilobita (trylobitowce)
    • Podtyp: Chelicerata (szczękoczułkowce)
      • Gromada: Merostomata (praraki)
        • Podgromada: Xiphosura (ostrogony)
        • Podgromada: † Gigantostraca (wielkoraki) - morskie, skorpionopodobne
        • Podgromada: Pycnogonida (kikutnice) - morskie, pająkopodobne
      • Gromada: Arachnoidea (pajęczaki)
    • Podtyp: Antennata (czułkowce)
      • Gromada: Crustacea (skorupiaki)
      • Gromada: Myriapoda (wije)
        • Podgromada: Chilopoda (pareczniki)
        • Podgromada: Diplopoda (dwuparce)
        • Podgromada: Symphyla (pierwowije)
        • Podgromada: Pauropoda (skąponogi)
      • Gromada: Insecta (owady)

Owady

  • Gromada: Insecta (owady)
    • Podgromada: Apterygota (owady niższe) - przodkowie następnych
      • Rząd: Collembola (skoczogonki) - prawdopodobnie przodkowie następnych
      • Rząd: Protura (pierwogony) - bardzo małe, bez oczu i czułków
      • Rząd: Diplura (mysiogony) - prawdopodobnie przodkowie następnych
      • Rząd: Thysanura (szczecinogonki) - przodkowie owadów wyższych
    • Podgromada: Pterygota (owady wyższe) - uskrzydlone
      • Nadrząd: Odonatomorpha - wodne larwy, często drapieżne, przodkowie następnych
        • Rząd: Ephemeroptera (jętki) - prawdopodobnie przodkowie następnych
        • Rząd: Odonata (ważki) - prawdopodobnie przodkowie następnych
        • Rząd: ?Plecoptera (widelnice) - skrzydła składane płasko, prawdopodobnie przodkowie Dictyoptera, Polyorthoptera i Hemipterodea
      • Nadrząd: Dictyoptera
        • Rząd: Blattaria (karaczany) - przodkowie następnych
        • Rząd: Mantodea (modliszki)
        • Rząd: Isoptera (termity)
      • Nadrząd: Polyorthoptera
        • Rząd: Phasmida (straszyki)
        • Rząd: Orthoptera (prostoskrzydłe)
        • Rząd: Dermaptera (skorki)
      • Nadrząd: Hemipterodea
        • Rząd: Hemiptera (pluskwiaki) - prawdopodobnie przodkowie następnych i Holometabola
          • Podrząd: Homoptera (równoskrzydłe) - bezpośredni przodkowie następnych oraz prawdopodobnie przylżeńców i psotników
          • Podrząd: Heteroptera (różnoskrzydłe)
        • Rząd: Thysanoptera (przylżeńce, wciornastki) - większość wysysa soki roślin
        • Rząd: Psocoptera (psotniki) - małe, żywią się pleśnią i resztkami organicznymi, przodkowie następnych
        • Rząd: Mallophaga (wszoły) - przodkowie następnych
        • Rząd: Anoplura (wszy)
      • Nadrząd: Holometabola - ulegają przeobrażeniu zupełnemu
        • Rząd: Neuroptera (sieciarki) - prawdopodobnie przodkowie następnych
          • Podrząd: Planipennia (sieciarki właściwe)
          • Podrząd: Raphidioptera (wielbłądki)
          • Podrząd: Megaloptera (wielkoskrzydłe, żylenice, zabarwice)
          •  ?Podrząd: Mecoptera (wojsiłki) - przodkowie pcheł
          •  ?Podrząd: Strepsiptera (wachlarzoskrzydłe) - prawdopodobnie przodkowie muchówek
        • Rząd: Trichoptera (chruściki) - przodkowie motyli
        • Rząd: Lepidoptera (motyle)
        • Rząd: Diptera (muchówki, dwuskrzydłe)
        • Rząd: Siphonaptera (pchły)
        • Rząd: Coleoptera (chrząszcze)
        • Rząd: Hymenoptera (błonkoskrzydłe)
          • Podrząd: Symphyta (rośliniarki) - roślinożerne, przodkowie następnych
          • Podrząd: Apocrita (stylikowce)
            • Infrarząd: Parasitica (owadziarki) - pasożyty, przodkowie następnych
            • Infrarząd: Aculeata (żądłówki) - żądło
              • Nadrodzina: Chrysidoidea (złotolitki) - prawdopodobnie przodkowie następnych
              • Nadrodzina: Vespoidea (osy) - bezpośredni przodkowie następnych, samotne i społeczne
              • Nadrodzina: Apoidea (pszczoły) - wyspecjalizowane do życia społecznego
              • Nadrodzina: Formicoidea (mrówki) - robotnice bezskrzydłe

Strunowce

  • Typ: Chordata (strunowce)
    • Podtyp: Hemichordata (przedstrunowce, półstrunowce) - przodkowie następnych
      • Gromada: Enteropneusta (jelitodyszne)
      • Gromada: Pterobranchia (pióroskrzelne)
        • Podgromada: † Graptolithina (graptolity)
        • ...
    • Podtyp: Cephalochordata (bezczaszkowce) - przodkowie następnych
      • Gromada: Appendicularia (ogonice) - kijankowate
      • Gromada: Ascidiacea (żachwy) - osiadłe
      • Gromada: Thaliacea (sprzągle) - planktonowe
    • Podtyp: Tunicata (osłonice)
    • Podtyp: Vertebrata (kręgowce)

Kręgowce

  • Podtyp: Vertebrata (kręgowce)
    • Nadgromada: Agnatha (bezżuchwowce)
    • Nadgromada: Pisces (ryby)
    • Nadgromada: Tetrapoda (czworonogie)
      • Gromada: Amphibia (płazy) - przodkowie gadów, współczesne prawdopodobnie tworzą grupę monofiletyczną
      • Gromada: Reptilia (gady) - przodkowie ptaków i ssaków, owodnia
      • Gromada: Aves (ptaki) - latające i wtórnie nielotne
      • Gromada: Mammalia (ssaki) - karmią młode mlekiem

Płazy

  • Gromada: Amphibia (płazy)
    • Podgromada: † Ichthyostegalia - przodkowie temnospondyli, jeszcze wodne
    • Podgromada: † Temnospondyli (temnospondyle) - przodkowie Lissamphibia i Anthracosauria (nieznani)
    • Podgromada: † Anthracosauria (antrakozauria) - przodkowie gadów i lepospondyli
    • Podgromada: † Lepospondyli (lepospondyle)
      • Rząd: Microsauria (mikrozaury)
      • Rząd: Nectridea
      • Rząd: Lysorophia
      • Rząd: Adelospondyli (adelospondyle)
      • Rząd: Aïstopoda (aistopody)
    • Podgromada: Lissamphibia
      • Rząd: Apoda (płazy beznogie)
      • Rząd: Anura (płazy bezogonowe)
      • Rząd: Urodela (płazy ogoniaste)

Gady

  • Gromada: Reptilia (gady)
    • Podgromada: Anapsida (anapsydy) - brak dołów skroniowych, przodkowie następnych
      • Rząd: † Cotylosauria (kotylozaury)
        • Podrząd: Captorhinida - przodkowie następnych, diapsydów i synapsydów (nieznani)
        • Podrząd: Mesosauria (mezozaury) - wodne
        • Podrząd: Procolophonomorpha - przodkowie żółwi
      • Rząd: Testudines (żółwie) - skorupa
    • Podgromada: Diapsida (diapsydy) - dwie pary dołów skroniowych
      • Infragromada: Lepidosauria (lepidozaury) - przodkowie następnych
      • Infragromada: † Sauropterygia (zauropterygi) - wtórnie jedna para dołów skroniowych, często wodne
        • Rząd: Placodontia (plakodonty) - częściowo wodne, przodkowie następnych
        • Rząd: Notosauria (notozaury) - częściowo wodne, przodkowie następnych
        • Rząd: Plesiosauria (plezjozaury) - wodne
      • Infragromada: † Ichtiopterygia (ichtiopterygi) - wtórnie jedna para dołów skroniowych, wodne, delfinowate
        • Rząd: Ichtiosauria (ichtiozaury)
      • Infragromada: Archozauria (archozaury, gady naczelne) - przodkowie ptaków
    • Podgromada: † Synapsida (synapsydy, gady ssakokształtne) - jedna para dołów skroniowych, przodkowie ssaków
      • Rząd: Pelycosauria (pelykozaury) - przodkowie terapsydów
      • Rząd: Therapsida (terapsydy) - prawdopodobnie futro, przodkowie ssaków
Anapsida tree para BC.svg

gady
 anapsydy
  kotylozaury
                     Captorhinida
            mezozaury
                     Procolophonomorpha
           żółwie
          diapsydy
          gady ssakokształtne
         ptaki i ssaki

Diapsida tree para BC.svg

gady
 diapsydy
                    lepidozaury
           zauropterygi
           ichtiopterygi
           gady naczelne
         ptaki

Synapsida tree para BC.svg

gady
 gady ssakokształtne
  pelykozaury
                     ofiakodonty
            Caseidae
            edafozaury
            waranopsy
                     sfenakodonty
           terapsydy
         ssaki

Gady naczelne

  • Infragromada: Archozauria (archozaury, gady naczelne) - przodkowie ptaków
    • Rząd: † Thecodontia (tekodonty) - przodkowie następnych
      • Podrząd: Proterosuchia (proterozuchy) - przodkowie następnych, czworonożne
        • Rodzina: Proterosuchidae - najprymitywniejsze, przodkowie następnych
        • Rodzina: Erythrosuchidae (erytrozuchy) - przodkowie innych tekodontów, pojawia się trzeci krętacz
      • Podrząd: Pseudosuchia (pseudozuchy)
        • Rodzina: Euparkeridae (euparkerie) - prawdopodobnie bezpośredni przodkowie Proterochampsidae, rauizuchów, dinozaurów i pterozaurów
        • Rodzina: Proterochampsidae - krokodylopodobne
      • Podrząd: Rauisuchia (rauizuchy) - fakultatywnie dwunożne, przodkowie następnych i krokodyli
        • Rodzina: Ornithosuchidae (ornitozuchy) - prawdopodobnie bezpośredni przodkowie fitozaurów i Rauisuchidae
        • Rodzina: Rauisuchidae - prawdopodobnie bezpośredni przodkowie aetozaurów i popozaurów
        • Rodzina: Poposauridae (popozaury) - prawdopodobnie bezpośredni przodkowie sfenozuchów
        • Rodzina: Sphenosuchidae (sfenozuchy) - bezpośredni przodkowie krokodyli
      • Podrząd: Phytosauria (fitozaury, Parasuchia - parazuchy) - wodne, krokodylowate
        • Rodzina: Phytosauridae
      • Podrząd: Aetosauria (aetozaury) - pancerne, roślinożerne
        • Rodzina: Stagonolepididae
    • Rząd: Crocodilia (krokodyle) - wodne, lądowe i wodno-lądowe, współczesne lądowe
      • Podrząd: † Protosuchia (protozuchy) - najprymitywniejsze, lądowe, przodkowie następnych
      • Podrząd: † Mesosuchia (mezozuchy) - lądowe i wodno-lądowe, przodkowie następnych
      • Podrząd: † Thalattosuchia (talatozuchy) - morskie
      • Podrząd: Eusuchia (euzuchy) - wodno-lądowe
        • Rodzina: † Hylaeochampsidae (hyleochampsowate) - przodkowie następnych
        • Rodzina: Gavialidae (gawialowate)
        • Rodzina: Crocodilidae (krokodylowate) - przodkowie następnych
        • Rodzina: Alligatoridae (aligatorowate)
    • Rząd: † Pterosauria (pterozaury) - latające
      • Podrząd: Rhamphorhynchoidea (ramforynchy) - zwykle długi ogon, przodkowie pterodaktyli
      • Podrząd: Pterodactyloidea (pterodaktyle) - krótki ogon
    • Nadrząd: † Dinosauria (dinozaury) - poruszają się na wyprostowanych nogach
Archosauria tree para BC.svg

gady
 diapsydy
   gady naczelne
    tekodonty
                      proterozuchy
                      pseudozuchy
             fitozaury
             aetozaury
                      rauizuchy
            krokodyle
            pterozaury
            dinozaury
         ptaki

Dinozaury

  • Nadrząd: † Dinosauria (dinozaury) - poruszają się na wyprostowanych nogach
    • Rząd: Ornithischia (dinozaury ptasiomiedniczne) - roślinożerne
      • Podrząd: Cerapoda (cerapody)
        • Infrarząd: Ornithopoda (ornitopody) - przodkowie następnych i tyreoforów
          • Rodzina: Fabrosauridae (fabrozaury) - niewielkie, przodkowie następnych
          • Rodzina: Heterodontosauridae (hetorodontozaury) - niewielkie, przodkowie następnych, ceratopsów i tyreoforów
          • Rodzina: Hypsilophodontidae (hypsilifodonty) - niewielkie, przodkowie następnych
          • Rodzina: Iguanodontidae (iguanodonty) - wielkie, kolec na kciuku, przodkowie następnych
          • Rodzina: Hadrosauridae (hadrozaury) - wielkie, niektóre z grzebieniami
        • Infrarząd: Pachycephalosauria (pahycefalozaury) - dinozaury grubogłowe
          • Rodzina: Pachycephalosauridae
        • Infrarząd: Ceratopsia (ceratopsy) - papuzi dziób, przodkowie pochycefalozaurów
          • Rodzina: Psittacosauridae (psitakozaury) - niewielkie, przodkowie następnych i pachycefalozaurów
          • Rodzina: Protoceratopsidae (protoceratopsy) - niewielkie, z kryzą, przodkowie następnych
          • Rodzina: Ceratopsidae - wielkie, z kryzą i rogami
      • Podrząd: Tyreophora (tyreofory) - dinozaury opancerzone
        • Infrarząd: Stegosauria (stegozaury) - płyty i kolce na ogonie
          • Rodzina: Huayangosauridae (huajangozaury) - przodkowie następnych
          • Rodzina: Stegosauridae
        • Infrarząd: Ankylosauria (ankylozaury) - dinozaury pancerne
          • Rodzina: Scelidosauridae (scelidozaury) - niewielkie, przodkowie następnych i
          • Rodzina: Nodosauridae (nodozaury) - przodkowie następnych
            • Podrodzina: Nodosaurinae - przodkowie następnych
            • Podrodzina: Polacanthinae (polakanty) - przodkowie ankylozaurów
          • Rodzina: Ankylosauridae (ankylozaury) - maczuga na ogonie
    • Rząd: Saurischia (dinozaury gadziomiedniczne) - przodkowie ptaków i poprzednich
      • Podrząd: Sauropodomorpha (zauropodomorfy) - głównie roślinożerne
        • Infrarząd: Prosauropoda (prozauropody) - wszystkożerne i roślinożerne, przodkowie zauropodów
          • Rodzina: Thecodontosauridae (tekodontozaury) - przodkowie następnych
          • Rodzina: Anchisauridae (anchizaury) - prawdopodobnie bezpośredni przodkowie następnych
          • Rodzina: Melanorosauridae (melanorozaury)
          • Rodzina: Massospondylidae (masospondyle) - przodkowie zauropodów
          • Rodzina: Plateosauridae (plateozaury)
        • Infrarząd: Sauropoda (zauropody) - bardzo wielkie, roślinożerne
          • Rodzina: Vulkanodontidae (wulkanodonty) - najprymitywniejsze, przodkowie następnych
          • Rodzina: Cetiosauridae (cetiozaury) - przodkowie następnych
          • Rodzina: Diplodocidae (diplodoki)
          • Rodzina: Camarasauridae (kamarazaury) - bezpośredni przodkowie brachiozaurów i diplodoków
          • Rodzina: Brachiosauridae (brachiozaury) - przodkowie tytanozaurów
          • Rodzina: Titanosauridae (tytanozaury)
            • Podrodzina: Saltasaurinae (saltazaury) - pancerz
            • ...
      • Podrząd: Theropoda (teropody) - głównie drapieżne
        • Infrarząd: Coelophysida - głównie niewielkie, przodkowie dinozaurów ptasiomiednicznych, zauropodomorfów i następnych
          • Rodzina: Silesauridae (silezaury) - przodkowie dinozaurów ptasiomiedniczych i następnych, niektóre roślinożerne
          • Rodzina: Herrerasauridae (hererazaury) - przodkowie zauropodomorfów i następnych
          • Rodzina: Coelophysidae (celofyzy) - przodkowie dilofozaurów i karnozaurów
          • Rodzina: Dilophosauridae (dilofozaury) - masywne niezależnie od karnozaurów (być może jednak pierwsze karnozaury)
        • Infrarząd: Karnosauria (karnozaury) - wielkie, przodkowie następnych
          • Nadrodzina: Ceratosauroidea - przodkowie następnych
            • Rodzina: Ceratosauridae (ceratozaury) - przodkowie abelizaurów i Megalosauroidea
            • Rodzina: Abelisauridae (abelizaury)
          • Nadrodzina: Megalosauroidea - przodkowie następnych
            • Rodzina: Magalosauridae (megalozaury) - przodkowie spinozaurów i Allosauroidea
              • Podrodzina: Magalosaurinae
              • Podrodzina: Eustreptospondylinae (eustreptospondyle)
            • Rodzina: Spinosauridae (spinozaury)
              • Podrodzina: Baryonychinae (barionyksy) - przodkowie następnych
              • Podrodzina: Spinosauridae
          • Nadrodzina: Allosauroidea - przodkowie celurozaurów
            • Rodzina: Allosauridae (allozaury)
              • Podrodzina: Sinraptorinae (sinraptory) - bezpośredni przodkowie celurozaurów i następnych
              • Podrodzina: Carcharodontosaurinae (karcharodontozaury)
              • Podrodzina: Allosaurinae
        • Infrarząd: Coelurosauria (celurozaury) - głównie niewielkie, prawdopodobnie opierzone, przodkowie ptaków
          • Nadrodzina: Coelurosauroidea - przodkowie następnych
            • Rodzina: Coelurosauridae - prawdopodobnie bezpośredni przodkowie kompsognatów oraz tyranozaurów i ornitomimozaurów
            • Rodzina: Compsognathidae (kompsognaty) - szczególnie małe
          • Nadrodzina: Tyrannosauroidea
            • Rodzina: Tyrannosauridae (tyranozaury) - wtórnie wielkie
          • Nadrodzina: Ornithomimoidea
            • Rodzina: Ornithomimidae (ornitomimy) - prawdopodobnie przodkowie Dromaeosauroidea
          • Nadrodzina: Dromaeosauroidea - przodkowie ptaków, prawdopodobnie zaawansowane pióra
            • Rodzina: Oviraptoridae (owiraptory) - przodkowie następnych
            • Rodzina: Scansoriopterygidae (skansoriopteryksy) - przodkowie ptaków i następnych
            • Rodzina: Troodontidae (troodony) - podobne do następnych
            • Rodzina: Dromaeosauridae (dromeozaury) - pazur na stopie

Ptaki

  • Gromada: Aves (ptaki) - latające i wtórnie nielotne
    • Podgromada: † Archaeornithes (praptaki) - długi ogon, zęby, przodkowie następnych
      • Rząd: Archaeopterygiformes
      • Rząd: Jeholornithiformes
    • Podgromada: † Odontognathae (ptaki uzębione) - zęby, przodkowie następnych
      • Rząd: Confuciusornithiformes - długi ogon z piór, bezzębne
      • Rząd: Enantiornithes - niektóre nielotne, prawdopodobnie przodkowie następnych i ptaków nowoczesnych
      • Rząd: Hesperornithiformes - nielotne, wodne
      • Rząd: Ichthyornithiformes - rybożerne
    • Podgromada: Neornithes (ptaki nowoczesne)
      • Infragromada: Paleognathae (paleognatyczne) - wąskie nozdrze wewnętrzne, przodkowie następnych, współczesne tworzą grupę monofiletyczną
        • Nadrząd: Tinamomorpha
          • Rząd: † Lithornithiformes
          • Rząd: Tinamiformes (kusakowate) - słabo latają
        • Nadrząd: Ratitae (bezgrzebieniowe) - nielotne
          • Rząd: † Aepyornithiformes (epiornisy, mamutaki)
          • Rząd: † Dinornithiformes (moa)
          • Rząd: Rheiformes (nandu)
          • Rząd: Struthioniformes (strusie) - dwa palce
          • Rząd: Apterygiformes (kiwi, nielotowate)
          • Rząd: Casuariformes (kazuary)
      • Infragromada: Neognathae (neognatyczne) - szerokie nozdrza wewnętrzne
        • Nadrząd: Galloanserae - "drób", przodkowie następnych
          • Rząd: Galliformes (grzebiące, kuraki) - przodkowie następnych i
          • Rząd: Anseriformes (blaszkodziobe) - przodkowie następnych
          • Rząd: † Gastornithiformes (diatrymy) - nielotne, drapieżne
        • Nadrząd: Gruimorpha - przodkowie następnych
          • Rząd: Gruiformes (żurawiowe) - przodkowie następnych i Charadriomorpha
            • (...)
            • Rodzina: Mesitornithidae (madagaskarniki)
          • Rząd: Podicipediformes (perkozy)
        • Nadrząd: Strigomorpha
          • Rząd: Caprimulgiformes (kozodoje) - prawdopodobnie przodkowie następnych
          • Rząd: Strigiformes (sowy)
          • Rząd: Coliiformes (czepigi)
          • Rząd: Apodiformes (jerzykowe) - przodkowie następnych
          • Rząd: Trochiliformes (kolibry)
        • Nadrząd: Passeromorpha
          • Rząd: Cuculiformes (kukułkowe)
            • Rodzina: Musophagidae (turakowate)
            • Rodzina: Opisthocomidae (hoacyny)
            • Rodzina: Cuculidae (kukułkowate) - często pasożyty lęgowe
              • Podrodzina: Cuculinae (kukułki)
              • Podrodzina: Phaenicophaeinae (kukuły)
              • Podrodzina: Centropodinae (kukale)
              • Podrodzina: Coccyzinae (kukawiki)
              • Podrodzina: Crotophaginae (kleszczojady)
              • Podrodzina: Neomorphinae (kukawki) - naziemne
          • Rząd: Falconiformes (ptaki drapieżne)
          • Rząd: Coraciiformes (kraski)
          • Rząd: Trogoniformes (trogony)
          • Rząd: Piciformes (dziecioły)
          • Rząd: Passeriformes (wróblowate)
            • Podrząd: Tyranni (nieśpiewające)
            • Podrząd: Passeri (śpiewające)
        • Nadrząd: Charadriomorpha
          • Rząd: Charadriiformes (siewki)
          • Rząd: Columbiformes (gołębiowe)
          • Rząd: Psittaciformes (papugi)
        • Nadrząd: Ciconiomorpha - prawdopodobnie przodkowie bezlotków
          • Rząd: Ciconiiformes (brodzące)
            • (...)
            • Rodzina: Phoenicopteridae (flamingi, czerwonaki)
          • Rząd: Vulturides (kondorowe)
            • Rodzina: † Teratornithidae (teratorny)
            • Rodzina: Vulturidae (kondory)
          • Rząd: Pelecaniformes (wiosłonogie)
          • Rząd: Procellariiformes (burzykowate)
          • Rząd: Gaviiformes (nury)
        • Nadrząd: Inpennes (bezlotki) - nielotne, pływajace
          • Rząd: Sphenisciformes (pingwiny)

Ssaki

  • Gromada: Mammalia (ssaki) - karmią młode mlekiem
    • Podgromada: Prototheria (prassaki) - jajorodne, przodkowie następnych
      • Rząd: † Sinoconodontiformes - przodkowie następnych
      • Rząd: † Morganucodonta (morganukodonty) - przodkowie następnych i ssaków żyworodnych
      • Rząd: † Haramiyida (haramidy) - roślinożerne
      • Rząd: † Docodonta (dokodonty) - częściowo wodne
      • Rząd: Tachyglossa (kolczatki)
      • Rząd: Platypoda (dziobaki) - częściowo wodne
    • Podgromada: Theria (ssaki żyworodne) - żyworodne
      • Infragromada: Metatheria (ssaki niższe) - brak łożyska (zasięg hipotetyczny)
        • Nadrząd: † Allotheria (allotery) - przodkowie następnych
          • Rząd: Triconodonta (trykonodonty, trójguzkowce) - przodkowie następnych, torbaczy i łożyskowców
          • Rząd: Multituberculata (multituberkulaty, wieloguzkowce)
        • Nadrząd: Marsupialia (torbacze) - torba
          • Rząd: Didelphimorphia (dydelfokształtne) - przodkowie następnych
          • Rząd: † Sparassodonta (sparasodonty) - drapieżne
          • Rząd: Dasyuromorphia (niełazokształtne)
          • Rząd: Peramelemorphia (jamrajokształtne)
          • Rząd: Notoryctemorphia (krety workowate)
          • Rząd: Vombatiformes (wombatokształtne)
          • Rząd: Phalangeriformes (pałankokształtne)
          • Rząd: Macropodiformes (kangurokształtne)
      • Infragromada: Eutheria (łożyskowce) - łożysko
        • Nadrząd: Onguiculata (onguikulaty) - pazury lub paznokcie, przodkowie następnych
          • Rząd: Insectivora (owadożerne) - prymitywne
            • Podrząd: † Asioryctitheria (azjoryktytery) - prawdopodobnie nie w pełni stałocieplne, przodkowie następnych i szczerbaków
            • Podrząd: Afroinsectiphilia (afroinsektofile) - w pełni stałocieplne, jak następne, przodkowie ryjkonosów
            • Podrząd: Macroscelidea (ryjkonosy) - dość dobrze rozwinięty mózg, przodkowie ferungulatów, współczesne kicające z ryjkiem
            • Podrząd: Lipotyphla (lipotyfle) - w pełni stałocieplne, przodkowie wiewióreczników, siekaczowców i ferungulatów
            • Podrząd: Scandentia (wiewióreczniki) - dość dobrze rozwinięty mózg, przodkowie skóroskrzydłych i naczelnych
            • Podrząd: Dermoptera (skóroskrzydłe) - szybujące
          • Rząd: Xenarthra (szczerbaki) - wyspecjalizowane owadożerne, nie w pełni stałocieplne
          • Rząd: Primates (naczelne) - paznokcie
        • Nadrząd: Paenungulata (penungulaty) - kopyta niezależnie od ferungulatów
          • Rząd: Tubulidentata (słupozębne) - owadożerne, przodkowie następnych
          • Rząd: Hyracoidea (góralki) - małe
          • Rząd: † Embrithopoda (embritopody) - rogate
          • Rząd: Proboscidea (trąbowce) - trąba i ciosy
          • Rząd: † Desmostylia (desmostyle) - częściowo wodne
          • Rząd: Sirenia (syreny) - wodne
        • Nadrząd: Glires (siekaczowce) - pazury, stale rosnące siekacze
          • Rząd: Lagomorpha (zajęczaki) - cztery górne siekacze, przodkowie następnych, współczesne kicające
          • Rząd: Rodentia (gryzonie) - dwa górne siekacze
        • Nadrząd: Ferungulata (ferungulaty, drapieżnokopytne) - pazury, kopyta lub płetwy, często duże
          • Rząd: Cimolesta (cimolesty) - prawdopodobnie przodkowie następnych
            • Podrząd: † Pantolesta (pantolesty) - prawdopodobnie przodkowie następnych i prakopytnych
              • (...)
              • Rodzina: Paroxyclaenidae (paroksyklenowate) - wiewiórkopodobne z kłami
              • Rodzina: Pantolestidae (pantolestowate) - częściowo wodne
            • Podrząd: † Didelphodonta (dydelfodonty) - małe owadożerne lub drapieżne, prawdopodobnie przodkowie drapieżnych
            • Podrząd: † Apatotheria (apatotery) - owadożerne, nadrzewne, duże siekacze
            • Podrząd: Pholidota (łuskowce)
            • Podrząd: † Taeniodonta (teniodonty) - średnie wszystkożerne i duże roślinożerne, prawdopodobnie przodkowie następnych
            • Podrząd: † Tillodonta (tilodonty) - średnie i duże bulwożerne, pazurzaste
            • Podrząd: † Pantodonta (pantodonty) - roślinożerne, małe i duże, prawdopodobnie przodkowie nieparzystokopytnych
          • Rząd: Perissodactyla (nieparzystokopytne)
          • Rząd: Carnivora (drapieżne)
          • Rząd: Chiroptera (nietoperze) - latające
          • Rząd: † Condylarthra (prakopytne) - przodkowie następnych
            • Podrząd: Eocondylarthra - prawdopodobnie przodkowie następnych i meridiungulatów
            • Podrząd: Mesonychia (mezonychy) - głownie drapieżne, prawdopodobnie przodkowie parzystokopytnych
              • Rodzina: Triisodontidae (trysodontowate) - prawdopodobnie przodkowie następnych i parzystokopytnych
              • Rodzina: Hapalodectidae (hapalodektowate)
              • Rodzina: Mesonychidae (mezonychowate)
          • Rząd: † Meridiungulata (meridiungulaty)
            • Podrząd: Xenungulata (ksenungulaty) - prawdopodobnie bezpośredni przodkowie następnych
            • Podrząd: Pyrotheria (pirotery)
            • Podrząd: Astrapotheria (astropotery)
            • Podrząd: Notoungulata (notoungulaty)
            • Podrząd: Litopterna (litopterny)
          • Rząd: Artiodactyla (parzystokopytne) - przodkowie waleni
            • Podrząd: Suiformia (nieprzeżuwające) - prawdopodobnie przodkowie przeżuwających i waleni
              • Nadrodzina: Suoidea - przodkowie następnych
              • Nadrodzina: Cameloidea - ewolucja zbieżna z przeżuwającymi
              • Nadrodzina: Hippopotamoidea - przodkowie waleni
            • Podrząd: Ruminantia (przeżuwające)
          • Rząd: Cetacea (walenie) - wodne

Naczelne

  • Rząd: Primates (naczelne) - paznokcie
    • Podrząd: Prosimiae (małpiatki) - przodkowie następnych
    • Podrząd: Simiae (małpy)
      • Nadrodzina: Ceboidea (małpy szerokonose) - przodkowie następnych
      • Nadrodzina: Cercopithecoidea (małpy wąskonose) - przodkowie następnych
      • Nadrodzina: Hominoidea (człekokształtne)
        • Rodzina: Hylobatidae (gibonowate) - przodkowie następnych
        • Rodzina: Pongidae (orangowate) - przodkowie następnych
          • Podrodzina: Ponginae - przodkowie następnych
          • Podrodzina: Paninae - przodkowie człowiekowatych
        • Rodzina: Hominidae (człowiekowate) - ludzi i małpoludy
          • Podrodzina: † Australopithecinae (australopiteki) - przodkowie następnych
          • Podrodzina: Homininae
            • Rodzaj: † Kenyanthropus (keniantropy) - przodkowie następnych, prawdopodobnie wciąż niska inteligencja
              • Gatunek: K. platyops - przodek następnych
              • Gatunek: K. rudolfensis - bezpośredni przodek następnego i rodzaju Homo
              • Gatunek: K. habilis
            • Rodzaj: Homo (ludzie) - prawdopodobnie mowa, prawdziwi ludzie
              • Podrodzaj: † Pithecanthropus (pitekantropy) - przodkowie następnych
                • Gatunek: H. ergaster - przodek następnych i podrodzaju Homo
                • Gatunek: H. erectus - azjatycki, prawdopodobnie przodek następnego
                • Gatunek: H. floresiensis - karłowaty (jeżeli osobny gatunek)
              • Podrodzaj: Homo
                • Gatunek: † H. heidelbergensis - zbliżony do pitekantropów, bezpośredni przodek następnych
                • Gatunek: † H. neanderthalensis (neandertalczyk)
                • Gatunek: H. sapiens

Drapieżne

  • Rząd: Carnivora (drapieżne)
    • Podrząd: † Creodonta (kreodonty, pradrapieżne) - przodkowie następnych
      • Rodzina: Oxyaenidae (oksyenowate) - przodkowie następnych i Neocarnivora
      • Rodzina: Hyaenodontidae (hienodontowate)
    • Podrząd: Neocarnivora
      • Infrarząd: Fissipedia (palconogie) - przodkowie następnych
        • Nadrodzina: Canoidea (psokształtne) - prawdopodobnie przodkowie następnych i płetwonogich
          • Rodzina: † Miacidae (miacydy) - przodkowie następnych i kotokształtnych
          • Rodzina: † Amphicyonidae (amficjony, niedźwiedziopsy)
          • Rodzina: Canidae (psowate) - przystosowane do biegów długodystansowych
          • Rodzina: Mustelidae (łasicowate) - przodkowie następnych i płetwonogich
            • Podrodzina: Lutrinae (wydry)
            • Podrodzina: Melinae (borsuki)
            • Podrodzina: Mellivorinae (ratele)
            • Podrodzina: Mephitinae (skunksy)
            • Podrodzina: Mustelinae (łasice właściwe)
          • Rodzina: Procyonidae (szopowate) - przodkowie następnych
            • Podrodzina: Procyoninae (szopowate właściwe) - przodkowie następnych
            • Podrodzina: Ailuridae (pandy małe) - przodkowie niedźwiedzi
          • Rodzina: Ursidae (niedźwiedziowate)
            • Podrodzina: Ailuropodinae - panda wielka i małe praniedźwiedzie?, prawdopodobnie przodkowie następnych
            • Podrodzina: † Hemicyoninae - podobne do psów
            • Podrodzina: Tremarctinae - wargacz i niedźwiedź krótkopyski
            • Podrodzina: Ursinae (niedźwiedziowate właściwe)
        • Nadrodzina: Feloidea (kotokształtne)
          • Rodzina: Viverridae (łaszowate) - bezpośredni przodkowie następnych
          • Rodzina: † Nimravidae (nimrawidy, paleokoty)
          • Rodzina: Hyaenidae (hienowate) - przystosowane do biegów długodystansowych, współczesne termitożerne i padlinożerne
          • Rodzina: Felidae (kotowate)
            • Podrodzina: † Barbourofelinae - przodkowie następnych
            • Podrodzina: † Machairodontinae (machajrodony, koty szablozębne)
            • Podrodzina: Felinae (małe koty) - przodkowie następnych
            • Podrodzina: Pantheriinae (wielkie koty)
      • Infrarząd: Pinnipedia (płetwonogie) - częściowo wodne
        • Rodzina: Otariidae (uchatkowate) - prawdopodobnie przodkowie następnych
        • Rodzina: Odobenidae (morsowate)
        • Rodzina: Phocidae (fokowate)



Wiki-wordmark.png Artykuł utworzony w PrePedii.
Traffic lights 4 states 4.png Ten artykuł zawiera treści stanowiące niepopartą źródłami twórczość własną.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki